Artykuł
Palma sabałowa, wierzbówka, maca — co wolno o nich napisać
Osiem składników Uro UP Forte z bliska: skąd pochodzą, jak są używane w tradycji i ile ich jest w porcji dziennej. Na końcu — co o takich roślinach mówią przepisy.
Osiem składników Uro UP Forte to surowce, które ludzie znają i cenią od pokoleń — od palmy sabałowej z lasów Florydy, przez wierzbówkę z europejskich polan, po macę z andyjskich wyżyn i cordycepsa z Tybetu. Poniżej opisujemy każdy z nich: skąd pochodzi, jak wygląda, jak był tradycyjnie używany i ile go jest w porcji dziennej. Na końcu — dla zainteresowanych — tłumaczymy też, co o takich roślinach mówią przepisy i dlaczego trzymamy się opisu, a nie obietnic.
Palma sabałowa (Serenoa repens) — 320 mg
Niska palma z podszytu lasów południowo-wschodnich Stanów Zjednoczonych, najliczniej na Florydzie. Tworzy gęste, kolczaste zarośla — stąd angielska nazwa „saw palmetto", palma-piła. Surowcem są dojrzałe, ciemnofioletowe owoce wielkości oliwki, zbierane i suszone na długo przed pojawieniem się przemysłu suplementowego; korzystali z nich Seminolowie. Dziś zbiór na Florydzie jest regulowany, bo popyt przewyższa naturalne możliwości odnowienia — to mówi samo za siebie o popularności tego surowca. Wyciąg z owocu to trzon receptury: 320 mg w porcji dziennej, ponad jedna trzecia masy składników.
Wierzbówka kiprzyca (Epilobium angustifolium) — 150 mg
Roślina, którą zna każdy, kto chodzi po lesie: zarasta zręby, pobocza i pogorzeliska, tworząc latem różowe łany („fireweed"). W tradycji ludowej Europy Środkowej z jej liści przyrządzano napar — to jeden z surowców, dla których Europejska Agencja Leków opracowała monografię ziołową jako tradycyjnego leku roślinnego [6]. W recepturze użyto 150 mg sproszkowanego liścia, czyli zmielonej rośliny bez zagęszczania.
Cytrulina-L jabłczan (130 mg) i arbuz (Citrullus lanatus, 30 mg)
Cytrulina to aminokwas wyodrębniony w 1914 roku z arbuza, od którego wzięła nazwę (Citrullus). Jabłczan to połączenie z kwasem jabłkowym — forma częściej spotykana w preparatach niż czysta cytrulina. W recepturze obok cytruliny jest także 30 mg wyciągu z owocu arbuza, naturalnego źródła tego samego aminokwasu — ciekawy, konsekwentny duet.
Cordyceps (Cordyceps sinensis) — 100 mg
Grzyb z wysokogórskich łąk Tybetu i Nepalu, w tradycji chińskiej znany od stuleci jako dōng chóng xià cǎo — „zimą owad, latem roślina". Przez wieki był surowcem tak cenionym, że trafiał na dwory cesarskie. W recepturze 100 mg wyciągu z owocnika.
Muira puama (Ptychopetalum olacoides) — 80 mg
Krzew z dorzecza Amazonki, w Brazylii marapuama; nazwa w języku tupi oznacza z grubsza „drzewo mocy" i dobrze oddaje, jak traktowały go ludy Amazonii. Wykorzystuje się korę i korzeń — tu 80 mg wyciągu z kory.
Maca (Lepidium meyenii) — 70 mg
Roślina kapustowata uprawiana w Andach powyżej 4000 m n.p.m., gdzie mało co rośnie — Inkowie uprawiali ją tam już przed wiekami. Jadalna jest zgrubiała część korzeniowa przypominająca rzodkiewkę, w odmianach kremowych, czerwonych i czarnych. 70 mg wyciągu w porcji dziennej.
Miłorząb japoński (Ginkgo biloba) — 20 mg
Drzewo nazywane żywą skamieniałością — praktycznie niezmienione od ponad dwustu milionów lat, sadzone przy świątyniach Azji Wschodniej i w europejskich parkach. W recepturze 20 mg wyciągu z liścia. Przy stałym przyjmowaniu leków — zwłaszcza przeciwzakrzepowych — warto omówić stosowanie z lekarzem; to ostrożność wynikająca z literatury o surowcu.
Co mówią o takich roślinach przepisy
Suplement diety jest żywnością. O żywności wolno mówić tylko to, co znajduje się w unijnym wykazie dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych — rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 [2]; wszystko poza wykazem wyklucza rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 [1]. Sprawdziliśmy każdy z ośmiu składników: żaden nie ma dopuszczonego oświadczenia. Rośliny figurują na liście oświadczeń zawieszonych (art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia 1924/2006) — wnioski złożono, ale nie rozpatrzono ich do końca; cytrulina nie ma oświadczenia w ogóle. Haseł z opakowania producenta, które odwołują się do konkretnego narządu, nie powtarzamy, bo odwołanie do dolegliwości przesuwa przekaz w stronę oświadczenia leczniczego (art. 7 rozporządzenia 1169/2011 [4]).
Monografie EMA, które wspominamy przy palmie sabałowej [5] i wierzbówce [6], dotyczą produktów leczniczych roślinnych o określonej postaci, dawce i sposobie wytwarzania — nie suplementów diety i nie tej receptury. Przytaczamy je wyłącznie jako dowód długiej, udokumentowanej tradycji stosowania surowców. Dyrektywa 2002/46/WE [3] definiuje suplement jako środek spożywczy uzupełniający normalną dietę — i dokładnie tak o Uro UP Forte piszemy.
Podsumowanie
Uro UP Forte to tabletkowany suplement diety z ośmioma składnikami o łącznej masie 900 mg w porcji dziennej: wyciąg z owocu palmy sabałowej jako trzon, sproszkowany liść wierzbówki, cytrulina i arbuz, cordyceps, muira puama, maca i miłorząb — surowce o dobrze udokumentowanej tradycji stosowania z czterech stron świata, zebrane w jednej prostej porcji: dwie tabletki dziennie. Co ten konkretny preparat da Tobie — sprawdzisz sam; my mówimy tylko to, co da się udowodnić, i tego się trzymamy.
Źródła
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, Dz.U. L 404 z 30.12.2006 — art. 28 ust. 5 i 6 (oświadczenia zawieszone). eur-lex.europa.eu
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, Dz.U. L 136 z 25.5.2012 — żaden ze składników tej receptury nie znajduje się w wykazie. eur-lex.europa.eu
- Dyrektywa 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych, Dz.U. L 183 z 12.7.2002. eur-lex.europa.eu
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, Dz.U. L 304 z 22.11.2011 — art. 7. eur-lex.europa.eu
- European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC), European Union herbal monograph on Serenoa repens (W. Bartram) Small, fructus, EMA/HMPC/280079/2013 — dotyczy produktów leczniczych roślinnych, nie suplementów diety.
- European Medicines Agency, HMPC, European Union herbal monograph on Epilobium angustifolium L. and/or Epilobium parviflorum Schreb., herba, EMA/HMPC/712511/2014 — dotyczy produktów leczniczych roślinnych, nie suplementów diety.
- Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1796) — art. 20, 27 i 38 pkt 5.